Nerki pełnią bardzo ważną rolę w organizmie człowieka i są jednym z najważniejszych narządów układu wydalniczego. Ich podstawowym zadaniem jest filtrowanie krwi oraz usuwanie z niej zbędnych produktów przemiany materii, takich jak mocznik czy kreatynina. Substancje te wraz z nadmiarem wody są wydalane z organizmu w postaci moczu. Nerki regulują także gospodarkę wodno-elektrolitową, utrzymując odpowiedni poziom soli mineralnych i wody w organizmie. Ponadto pomagają kontrolować ciśnienie krwi oraz biorą udział w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej. Wytwarzają również ważne hormony, na przykład erytropoetynę, która pobudza produkcję czerwonych krwinek w szpiku kostnym. Mimo tak istotnych funkcji choroby nerek przez długi czas mogą przebiegać bezobjawowo aż do zaawansowanego stadium, dlatego profilaktyka jest najlepszą metodą ochrony ich sprawności.
Najważniejsze zalecenia dietetyczne wspierające zdrowie nerek:
- Odpowiednie nawodnienie
Zalecenie: Wypijaj ok. 2-2,5 l wody dziennie. Woda wspomaga filtrację nerek i pomaga usuwać toksyny. Ogranicz napoje słodzone i gazowane, które mogą obciążać organizm.
- Ogranicz spożycie soli
Zalecenie: Nie przekraczaj 1 płaskiej łyżeczki soli dziennie (łącznie z tą zawartą w produktach). Zastępuj sól świeżymi ziołami i przyprawami. Unikaj produktów wysokoprzetworzonych, np. chipsów, konserw czy dań typu fast food.
- Kontroluj spożycie białka
Zalecenie: Wybieraj chude mięso (kurczak, indyk), ryby (dorsz, mintaj, pstrąg) oraz nasiona roślin strączkowych (soczewica, ciecierzyca, fasola). Nadmiar białka może obciążać nerki, dlatego spożywaj je w umiarkowanych ilościach i w ramach zrównoważonej diety.
- Węglowodany – wybieraj złożone i pełnoziarniste
Zalecenie: Produkty pełnoziarniste, warzywa i owoce zapewniają stabilny poziom energii i błonnik, wspierając prawidłową masę ciała oraz profilaktykę cukrzycy.
Unikaj nadmiaru cukrów prostych i słodyczy.
- Tłuszcze – stawiaj na zdrowe źródła
Zalecenie: Stosuj tłuszcze roślinne (np. oliwa z oliwek, olej rzepakowy, orzechy) i ogranicz tłuszcze nasycone oraz trans, które mogą zwiększać ryzyko nadciśnienia i chorób układu krążenia, a tym samym obciążenia nerek.
- Uważaj na „ukryty” fosfor
Zalecenie: Nadmiar fosforu, szczególnie tego dodawanego jako konserwant do żywności, może obciążać nerki. Czytaj etykiety i unikaj produktów z dodatkiem fosforanów (sery topione, wędliny, dania instant, napoje gazowane).
- Dbaj o prawidłową masę ciała i poziom cukru we krwi
Zalecenie: Otyłość i cukrzyca są głównymi czynnikami ryzyka chorób nerek. Regularna aktywność fizyczna, węglowodany złożone, zdrowe tłuszcze roślinne i umiarkowane ilości białka pomagają utrzymać równowagę metaboliczną.
- Regularnie wykonuj badania profilaktyczne
Zalecenie: Zgłaszaj się regularnie do swojego lekarza rodzinnego i wykonuj zlecone badania profilaktyczne. Do najczęściej wykonywanych badań pod kątem zdrowia nerek można zaliczyć badanie ogólne moczu, oznaczenie stężenia kreatyniny oraz wyliczenie eGFR, a także stężenie glukozy we krwi.
Pamiętaj: Powyższe wskazówki dotyczą profilaktyki u osób zdrowych. Jeśli cierpisz na jakąkolwiek chorobę przewlekłą, Twoja dieta musi zostać skonsultowana z dietetykiem klinicznym i/lub lekarzem prowadzącym.
Opracowała dietetyk dr n. med. i n. o zdr. Natalia Komorniak wraz z Zespołem Dietetyków USK1 PUM
